start > over steunpunt gok > gok achtergrondinfo > leren voor en in diversiteit

Leren voor diversiteit. Leren in diversiteit.

Hoe we het ook draaien of keren, we leven in een pluriforme samenleving waar diversiteit prominent aanwezig is.

Vlaanderen heeft oog voor de verschillen tussen sociale groepen, maar ook voor de individuele ontplooiing en ontwikkeling van de mensen binnen die groepen. Niemand mag uitgesloten worden en we streven ernaar dat iedereen zich verantwoordelijk voelt voor het creëren van een hechte sociale samenleving. We hebben dus respect voor de verscheidenheid van de verschillende individuen en groepen en willen individuen en groepen de mogelijkheden geven om zich te emanciperen in een niet-discriminerende samenleving, waarbij ook het inburgeringsproces essentieel is. (Vlaams Regeerakkoord 2009)

Culturele diversiteit, sociale diversiteit, etnische diversiteit, diversiteit in talenten, talige diversiteit, diversiteit in leren … Er zijn vele vormen van diversiteit waar het onderwijs, elke school en elke leerling mee wordt geconfronteerd. Sommigen zien het als probleem, anderen als uitdaging en nog anderen als mogelijkheid. Maar hoe men het ook ziet, waar het in onderwijs om gaat, is verschillen benutten als kansen voor alle kinderen om te leren.

De 5 krachtlijnen van een efficiënt diversiteitsbeleid zijn:

  1. Aandacht voor diversiteit bij alle leerlingen
  2. Aandacht voor diversiteit in het curriculum
  3. Diversiteit centraal in het schoolbeleid
  4. Leerlingen voorbereiden op het leven in een samenleving: burgers van de toekomst
  5. Diversiteit: het zwart-wit denken voorbij
     

 1. Aandacht voor diversiteit bij alle leerlingen

Uit onderzoek blijkt dat de kloof tussen prestaties van leerlingen van verschillende sociaal-economische groepen groot is. Daarom is het belangrijk om als school de diversiteit bij alle leerlingen centraal te stellen en te benutten voor het leren. Dit geldt zowel voor de instroom, doorstroom en oriëntatie van leerlingen. Leerlingen moeten kansen krijgen op basis van hun capaciteiten en interesses en niet op basis van afkomst. Dit wil zeggen dat alle leerlingen zich optimaal moeten kunnen ontwikkelen. Diversiteit bekijken we dan ook als meerwaarde en niet als een verhaal van ‘kwaliteitsverlies’.

Voor meer informatie:

2. Aandacht voor diversiteit in het curriculum

Leren over verschillende visies, perspectieven, invalshoeken, … is cruciaal voor burgers in de hedendaagse samenleving. Het is soms gemakkelijk om te spreken in stereotypen, terwijl die maar een ‘slechte samenvatting’ van de complexe werkelijkheid zijn. Het is belangrijk om een divers beeld van de wereld mee te geven in het curriculum, met aandacht voor anti-racisme, stereotypen, omgaan met veranderende familiesamenstellingen, …

Voor meer informatie:

3. Diversiteit centraal in het schoolbeleid

Een schoolbeleid draagt diversiteit pas echt in het vaandel als het aandacht heeft voor een diversiteitbeleid in de eigen werking van de school (o.a. personeelsbeleid, klassamenstelling, recrutering van leerlingen, lessenroosters, projecten, …). Het is belangrijk dat een school een door iedereen gedragen visie uitwerkt en acties plant om diversiteit in het schoolgebeuren centraal te stellen: een school moet diversiteit ademen om de samenleving te weerspiegelen en effectief te bouwen aan een samenleving waarin diversiteit een troef is en niet louter als probleem beschouwd wordt.

Voor meer informatie:

4. Leerlingen voorbereiden op het leven in een samenleving: burgers van de toekomst

Eén van de belangrijkste, en tevens een van de moeilijkste zaken die we over democratie moeten leren, is hoe je fair en rechtvaardig omgaat met diversiteit en conflicten. In een plurale samenleving moeten kinderen via een democratische opvoeding leren ontdekken dat mensen van verschillende pluimage toch heel goed samen problemen kunnen oplossen.

Burgerschap in een pluralistische samenleving betekent niet alleen je democratische rechten uitoefenen, maar ook op een respectvolle en reflectieve manier omgaan met verschillende mensen en met de organisaties en verbanden waar je bij wil horen.

Kunnen omgaan met diversiteit en samenwerking in heterogene groepen wordt tevens als een sleutelcompetentie beschouwd om te kunnen functioneren in een mondiale, open kenniseconomie.

Omgaan met diversiteit is dus een belangrijke doelstelling van burgerschapsvorming. De wereld verandert, de globalisering is een feit. Het is een illusie te denken dat we de toenemende diversiteit van de samenleving kunnen terugschroeven, al is het ook een illusie dat de samenleving vroeger ‘minder divers’ was.

Voor meer informatie:

 5.Diversiteit: het zwart-wit denken voorbij

Omgaan met diversiteit is een verhaal van nuances, van overleg, van het definiëren van problemen en samen komen tot oplossingen. Dit is niet altijd eenvoudig, want er zijn geen pasklare antwoorden voor scholen, leerkrachten of de samenleving om om te gaan met de uitdagingen van diversiteit.

Dialoog en onderhandeling, in plaats van zwart-wit denken, zijn daarom cruciaal om positief en constructief samen te bouwen aan een samenleving.

Voor meer informatie:

Het Steunpunt ontwikkelde materialen en methodes, alsook screeningsinstrumenten om op alle niveaus van het onderwijs aandacht te hebben voor diversiteit.

2008 Steunpunt GOK - auteursrecht & disclaimer - contact