PAV in de eerste graad
Interview met Natalie Vermeulen, leerkracht projectwerk-wiskunde aan de Spectrumschool Campus Borgerhout
Jij doet net als je collega’s vakoverschrijdend projectwerk in de eerste graad. Waarin verschilt je aanpak?
Dit jaar geef ik wekelijks twee lesuren projectwerk in een 1B-klas. Vorig jaar kregen de leerlingen gedurende deze lesuren extra wiskunde. De ervaring leerde ons dat de tweedejaars echter niet alle aangeboden leerstof hadden onthouden na de lange zomervakantie.
Daarom hebben we gekozen om deze lesuren voortaan vakoverschrijdend in te richten. De leerinhouden en vaardigheden van verschillende vakken (Nederlands, wiskunde, aardrijkskunde en geschiedenis) worden herhaald en gebundeld in het vak ‘projectwerk’. Het is geïnspireerd op het project in de A-stroom, maar kleinschaliger en tracht de leerlingen een voorsmaakje te geven van het vak PAV. De thema’s worden bepaald in overleg met de andere leerkrachten. De bundels voor de leerlingen maak ik samen met Cindy Roelant-Blom, een collega die eveneens projectwerk geeft in een andere 1B-klas. We leggen wel onze eigen accenten maar de leerstof, taken en toetsen zijn hetzelfde.
Wat is het voordeel?
Het grootste voordeel van ‘projectwerk’ is dat leerlingen meer gemotiveerd zijn. Ze ervaren het nut van de aangeboden leerstof in de afzonderlijke vakken en worden geprikkeld om die kennis en vaardigheden te bundelen in functie van een bepaald doel. Het is voor hen een grotere uitdaging om op deze manier aan de slag te gaan. De leerstof is vaak moeilijk maar de leerlingen gaan deze uitdaging graag aan omdat het altijd rond een thema draait.
Tijdens een les wiskunde leer ik hen bijvoorbeeld de juiste manier aan om getallen op te tellen. De leerlingen oefenen deze methode wel, maar zien daar niet altijd het nut van in. Maar als we in projectwerk rond een thema werken en ik vraag hen in functie daarvan iets op te tellen, gaan ze meteen aan de slag met de aangeleerde werkwijze. Tijdens de projectlessen leren de leerlingen ook met procenten werken, niet als een dorre techniek op zich, maar omdat ze het budget van een gezin moeten interpreteren. We werken dus steeds taakgericht.
Bovendien wordt er ook veel aandacht besteed aan sociale vaardigheden. We werken zo aan een klimaat waarin de leerlingen met elkaar communiceren en van elkaar kunnen en willen leren.
Dankzij het projectwerk wordt er ook veel meer gewerkt met taal. Uiteraard hebben de leerkrachten die vorig jaar de extra lesuren wiskunde gaven zich net als alle collega’s op de Spectrumschool ingezet om met taal te werken. Maar een projectles leent zich er makkelijker toe en biedt ook veel meer taalmogelijkheden dan een gewone wiskundeles.
Tot slot vormen de projectlessen ook een schitterend voorproefje van het vak PAV. Dit vak volgen de leerlingen pas in het derde jaar en kan in het begin vaak moeilijk geplaatst worden. De leerlingen ervaren nu al dat kennis en vaardigheden van verschillende vakken vaak noodzakelijk zijn om zaken beter te leren begrijpen.
Rond welke thema’s werk je?
Doelbewust gaan we op zoek naar thema’s die aansluiten bij de leefwereld van de leerlingen en die hen aanspreken. Het schooljaar werd ingezet met het thema ‘mijn klas’ waarin de nadruk gelegd werd op kennismaking en groepsvorming. Nadien verkenden we het thema ‘vrije tijd’ dat vanuit heel uiteenlopende invalshoeken werd benaderd.
De leerlingen werden uitgenodigd stil te staan bij hun eigen tijdsverdeling aan de hand van een weekschema dat ze zelf inkleurden. Hun individueel schema vergeleken ze nadien met getuigenissen van kinderen van dezelfde leeftijd in andere landen. Via deze teksten over kinderarbeid introduceerden we een stukje geschiedenis met behulp van de film Daens. De leerlingen leerden werken met een tijdsbalk en berekenden met behulp van de regel van drie het uurloon aan de hand van de prijs van een brood. Hiervan werd handig gebruik gemaakt om een overstap te maken naar de verdeling van het budget voor het huishouden. Grafieken werden geïnterpreteerd en leerlingen berekenden zelf hoeveel procent van hun zakgeld besteed wordt aan vrije tijd.
We verkenden ook de mogelijkheden van vrijetijdsbesteding in de buurt van de school met behulp van een ICT-oefening. Heel gedetailleerd onderzochten ze zelf het aanbod (bibliotheek, zwembad, sportvereniging, theater, cinema, museum,…), hoe ze hieraan konden deelnemen en hoeveel het kost.
Tot slot namen ze een enquête af over vrijetijdsbesteding van alle leerlingen van de Spectrumschool om na te gaan of er verschillen vast te stellen zijn op basis van leeftijd en geslacht. Het is een heel breed thema dat hen echt interesseerde.
Na de vakantie starten we met het thema ‘de supermarkt’ waarin aandacht besteed wordt aan gezonde voeding met behulp van de voedselpiramide. We plannen een uitstap naar de supermarkt en leren hen de informatie op de verpakkingen van voedingswaren beter begrijpen. Deze lessenreeks wordt afgerond met een aantal praktische opdrachten zoals het geblinddoekt proeven van merkproducten en witte producenten om hun de prijs-kwaliteitverhouding te laten ervaren en het organiseren van een ‘etentje’. We begeleiden de leerlingen dan bij het inschatten van de hoeveelheden, het opstellen van hun boodschappenlijstje, het vergelijken van de prijzen in de winkel en het klaarmaken van het eten. We plannen dit jaar ook nog een thema in verband met waarden en normen maar overleggen momenteel nog over de concrete invulling.